Kromatografi Varan 2

KROMATOGRAFİ VE YÖNTEMLERİ VARAN-2

AYRILMA MEKANİZMASINA GÖRE;

  1. Adsorpsiyon Kromatografisi;

Bir karışımda bulunan sıvı veya gaz halindeki maddelerin katı faz üzerine tutulmasıdır. Adsorpsiyon kromatografisi ise örnek bileşenlerinin dolgu maddesinin yüzeyide farklı olarak tutunmaları sonucu meydana gelen bir ayırma işlemidir.

Adsorpsiyon kromatografisi moleküllerin katı bir yüzeye yapışması, tek molekül tabakasından oluşan bir yüzey tabakasının oluşması halidir.

Sabit faz, haraketsiz durgun fazdır. Sabit fazın özellikleri arasında; numunedeki ayrılması gereken bileşenleri parçalamamalı, kimyasal reaksiyona girmemeli, adsorbsiyon kapasitesi yüksek olmalı ve adsorpladıkları maddeleri rahatlıkla geri vermelidir.

Haraketli faz ise, sabit faz üzerinde haraket ederek numunenin bileşenlerine ayrılmasını sağlayan fazdır.

Faz tiplerine göre;

  • Sıvı-Sıvı, kolon ve ince tabaka kromatografisi
  • Gaz-Sıvı, gaz kromatografisi (GC)

 

  1. Dağılma (Partisyon) Kromatografisi;

Dağılma kromatografisinde; maddeler sıvı olan sabit faz ile sıvı veya gaz olan hareketli faz arasındadır.

Faz tiplerine göre;

  • Sıvı-Sıvı, kolon ve kağıt kromatografisi
  • Sıvı, Gaz, kolon ve gaz kromatografisi

 

  1. İyon Değiştirme Kromatografisi;

Maddelerin iyonik grupları ile iyon değiştiricideki iyonik grupların eşdeğer miktarlarının karşılıklı yer değiştirmesi esasına dayanır.

Kullanılan iyon değiştiricinin anyon veya katyon aktarmasına göre sırasıyla “ Anyon Değiştirme Kromatografisi” veya “Katyon Değiştirme Kromatografisi” olarak adlandırılır.

İyon değiştirmeyi etkileyen faktörler arasında, hareketli faz değişimi, hareketli faz PH’ ı ve kompleks oluşturucu etkiler vardır

İyon değiştirme kromatografisi genelde, ayrılmaları güç olan bazı iyonları ve asitlerde, aminoasitlerde, seyreltik iyon çözeltilerin deriştirmesinde, asit ve baz elde edilmesinde uygulanır.

  1. Jel Filtrasyon ( moleküler eleme ) Kromatografisi;

Birden fazla moleküllerin karışmış halini ele alırsak. Bu moleküllerin moleküllerini ayırmak için molekül büyüklüğüne göre ayırmak gereklidir. Molekül büyüklüğüne göre ayrıma işlemine “Jel Filtrasyon Kromatografisi” denilir.

  1. İyon Çifti Kromatografisi;

İyonlaşabilen asidik ve bazik maddelerin ayrılmasında kullanılan bir yöntemdir. Hareketli faza ilave edilen iyon çifti sabit faz tarafından adsorblanılarak iyonize olmuş maddeler bu iyon çiftleriyle iyonik etkileşime girerek birbirinden ayrılmış olurlar.

  1. Afinite Kromatografisi;

Seçiciliği fazla olan bu yöntem kromatografi yöntemleri arasında tercihler arasındadır. Proteinlerin saflaştırılmasında kullanılan bu yöntem ile kolonun dolgu maddesine, seçici protein ile kompleks yapabilen bir ligand bağlanır. Ligand ile kompleks yapan seçici protein, katı desteğe bağlanarak kolonda tutulurken, serbest proteinler kolondan ayrılmış olurlar.

 

NOT: KROMATOGRAFİ VE YÖNTEMLERİ VARAN-3 yakında yayınlanacaktır.

Kromatografi Varan 1

KROMATOGRAFİ VE YÖNTEMLERİ VARAN-1

Kromatografi, bir sâbit faz üzerinden hareketli faz geçirilerek, bir numûnedeki bileşenlerin dağılma ve adsorpsiyon gibi mekanizmalar yoluyla farklı zaman süreçlerinde taşınma ve ayrılması işlemidir. Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri   sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması yöntemidir.

Rus botanikçi Michael Tsvet, ilk kez 1903 yılında renkli bitki pigmentlerini ayırma amaçlı kromatografi yöntemeni kullanılmıştır. Yeşil yaparakların rengini veren klorofil o dönemde  Rus bilim adamının ilgisini çok çekiyordu. Ayrıca pek çok gaz ve sıvıyı yüzeyinde alıkoyan (Adsorblayan) maddelerin adsorblayıcı özelliğini bildiği gibi bir çok kimyasal yöntem biliyordu.

Tsvet, bir yaprağı posa haline gelinceye kadar ezdi. Posanın o anki rengi yeşildi. Posayı alkol içine koydu ve yeşil rengin kaybettiğini gözlemledi. Yani renk veren madde alkol tarafından tamamen adsorbe ettiğini gördü. Sonrasında bir cam tüpe, benzenle hafif nemlendirilmiş tebeşir tozu doldurdu. Klorofilli çözeltiyi bu tüpe boşalttı. Tebeşirin üst tabakasının yeşile döndüğünü gören bilimadamı, tüpteki tebeşirin üstüne damla damla benzen akıtarak yıkadı. Üstteki yeşil halka yavaş yavaş farklı renklerde bir sarı-yeşil, bir yeşil-mavi ve üç de farklı tonda sarı bant oluştuğunu gördü. Tvest’ in bu  hayranlıkla izlediği ayırım, kimyacılar için kromatograminin başlangıcıydı.

1903 yılında bulduğu bu yeni analiz yöntemine kromatografi adını verdi. Yunanca “renk yazma” anlamındadır. Aynı zamanda da bu yöntem yaptığı iş ile adı uyum içinde olan Tsvet, Rusça’ da renk alamına gelmektedir.

Kromatografik analiz yöntemleri günümüzde bir karışımı oluşturan türlerin ayrı ayrı

belirlenmesi (nitel analiz) ve karışımı oluşturan bileşenlerin miktar tayini (nicel analiz)

işlemlerini hayata geçiren ve en çok kullanılan aletli analiz (enstrümantal)  yöntemlerinden olmuştur.

Bu yöntem sayesinde birbirinden ayrılmaları, imkânsız gibi gözüken maddeleri de ayırmak mümkün hale gelecektir.

Kromatografi’ nin Sınıflandırılması;

  • Ayrılma Mekanizmasına Göre
    • Adsorpsiyon kromatografisi
    • Partisyon kromatografisi
    • İyon değiştirme kromatografisi
    • Jel filtrasyon (moleküler eleme) kromatografisi
    • İyon çifti kromatografisi
    • Afinite kromatografisi
  • Uygulama Biçimine Göre
    • Düzensel kromatografisi
      • Kağıt kromatografisi
      • İnce tabaka kromatografisi (TLC)
    • Kolon kromatografisi
      • Gaz kromatografisi (GC)
      • Yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (HPLC)
    • Faz Tiplerine Göre
      • Sıvı kromatografisi
        • Sıvı-Katı kromatografisi
        • Sıvı-Sıvı kromatografisi
      • Gaz kromatografisi
        • Gaz-Katı kromatografisi
        • Gaz-Sıvı kromatografisi

NOT: KROMATOGRAFİ VE YÖNTEMLERİ VARAN-2 yakında yayınlanacaktır.

error: Content is protected !!